„Kończy się wojna. Może nieliczne tygodnie, może już tylko dni dzielą nas od ostatecznej i całkowitej klęski Niemiec. (…) Europa spojrzy za siebie, obejmie jednym spojrzeniem ruiny setek miast i szeroko rozlane morze krwi i cierpienia i zapyta o sens tak straszliwej hekatomby. (…) Europa, Europa. Cóż jest Europa? (…) Trzeba wreszcie przeprowadzić rewizję całej tradycji europejskiej i zbadać, co z niej należy odłożyć do muzeum, a co zachować, rozwijać i kontynuować.

Jerzy Turowicz Drogi do Europy (TP 3/1945)